Szare podkłady Mr. Hobby - czyżby jeden i ten sam pigment?

Mr. Hobby, czyli GSI, sprzedaje szare podkłady w czterech gradacjach (500, 1000, 1200, 1500) i dwóch rozpuszczalnikach, ale w swoich katalogach nie podaje koloru dla żadnego z nich. Kolor podkładu ma jednak znaczenie i to nie tylko dlatego, że prześwituje: pod preshadingiem, pod cienkimi warstwami kamuflażu, na testowym kawałku plastiku. Kolor podkładu może być również ostatecznym kolorem na modelu. Takie podejście widzimy chociażby w Vallejo, które oferuje różne kolory podkładów jak chociażby 70.605 German Red Brown 87,51,5270.605 German Red BrownVallejo · Primers#573334 · sRGB 87,51,52Wartość z bazyOtwórz w Model Box → czy 70.608 USA Olive Drab 85,86,7370.608 USA Olive DrabVallejo · Primers#555649 · sRGB 85,86,73Wartość z bazyOtwórz w Model Box →. Warto mieć te kolory dostępne w aplikacji do porównania z docelowym kolorem na modelu. Nie pomagają tu również internetowe źródła, które wskazują różne wartości dla tych kolorów.

Do naszego testu przygotowaliśmy 4 próbki - po jednej z każdej gradacji podkładu i zmierzyliśmy widmo odbicia tym samym przyrządem co w badaniu katalogów, gdzie jest cała metoda i dane z sesji. Następnie podzieliliśmy każde widmo przez jego własną średnią i nałożyliśmy je na jeden wykres.

Wynik: cztery podkłady GSI mają jeden kształt widma, zgodny z jedną recepturą pigmentu, a różnią się wyłącznie poziomem jasności. Poniżej dwa wykresy: rys. 1 pokazuje surowe widma odbicia pięciu podkładów (Tamiya jako kolor kontrolny), rys. 2 te same widma podzielone przez własną średnią. Dodaliśmy również odchyłkę błędu pomiaru z danych urządzenia jednak jest to wielkość tak mała, że ledwie zauważalna.

Rys. 1. Surowe widma odbicia pięciu podkładów, 400 do 700 nm

Rys. 2. Te same widma podzielone przez własną średnią, z odchyłką błędu trzech odczytów

Na rys. 1 cztery szarości GSI leżą na czterech poziomach, 35 do 39 % średniego odbicia, zaś Tamiya poniżej, na 30%. Na rys. 2 każda krzywa jest podzielona przez własną średnią, więc idealnie neutralna szarość byłaby płaską linią na poziomie 1.00, a odchylenia od tej linii zależą od koloryzacji pigmentu przestrzeni OKLab a (oś zieleń-czerwień) oraz b (oś niebieski-żółty). Wszystkie cztery szarości GSI mają ten sam kształt: maksimum przy 440 do 460 nm i powolny spadek w stronę czerwieni. Czy baza chemiczna coś zmienia? Sama ta próbka tego nie rozstrzyga: nitro są tu 1200 i 1500, wodne 500 i 1000, więc żadna gradacja nie została zmierzona w obu bazach. Krzywe pokazują natomiast, że wszystkie cztery mają jeden kształt niezależnie od rozpuszczalnika. Krzywa Tamiya Surface Primer L, czerwona, ma inny kształt: leży nad krzywymi GSI między 520 a 580 nm i pod nimi od 620 nm w górę.

Odchyłki błędu to rozrzut trzech odczytów tej samej próbki w każdym paśmie. Każda krzywa jest średnią z tych trzech odczytów. Największa odchyłka błędu wynosi ±0.23 % własnej średniej krzywej, czyli ±0.08 punktu odbicia. Większość błędów jest cieńsza od grubości linii, więc różnice między krzywymi nie wynikają z szumu pomiaru.

Pięć uśrednionych widm udostępniamy w pliku surfacer-spectra-2026-09-10.csv, odbicie w procentach dla każdego pasma 10 nm od 400 do 700 nm, na tej samej licencji CC BY-NC-SA 4.0 co pozostałe dane z sesji.

Po co nam RMS?

Poziom odbicia zależy od tego, ile pigmentu jest w danej warstwie i ile jest w nim bieli względem czerni. Kształt krzywej zależy od konkretnego pigmentu, który badamy, bo pasma pochłaniania nie przesuwają się od dodania większej ilości tego samego materiału. Normalizacja usuwa poziom i zostawia kształt. Dwie farby, które po normalizacji mają wspólną krzywą, są zgodne z jedną recepturą pigmentu. Dwóch farb o różnych krzywych nie da się wyjaśnić samą ilością pigmentu.

RMS kształtu sprowadza to porównanie do jednej liczby. Dla każdej farby liczymy różnicę między jej znormalizowaną krzywą a średnią krzywą czterech podkładów GSI w każdym z 31 pasm od 400 do 700 nm, podnosimy do kwadratu, uśredniamy i wyciągamy pierwiastek. Wynik to przeciętne odchylenie od wspólnego kształtu, w procentach własnej średniej krzywej - w jednostkach rys. 2, a nie w punktach odbicia. Zero oznacza identyczny kształt, a im wyższa wartość, tym bardziej krzywa odstaje. RMS mówi, ile krzywa odstaje, ale nie wskazuje gdzie: dwie farby o podobnym RMS mogą odstawać w różnych pasmach, dlatego obok liczby patrzymy też na przebieg krzywej na rys. 2.

Wyniki pomiaru

Tabela zestawia pięć próbek: CIELAB odczytany z przyrządu, średnie odbicie w zakresie 400 do 700 nm i odchylenie kształtu od średniej krzywej GSI.

RMS, czyli średnia kwadratowa, w ostatniej kolumnie jest liczony tak, jak opisano wyżej. Rodzina GSI mieści się w 0.3 do 1.2 % od własnej średniej. Najdalej leży Aqueous 500, a jego odchylenie idzie w jedną stronę: odrobinę więcej błękitu, odrobinę mniej czerwieni, zgodnie z jego b równym -3.2.

Tamiya, inny producent i zupełnie inna receptura, jest w tabeli jako zewnętrzny punkt odniesienia: 1.3 %, z własnym kształtem, nad rodziną między 520 a 580 nm i pod nią od 620 nm w górę. Zbadaliśmy jedną próbkę Tamiya dostępną od ręki.

Między czterema szarościami GSI różni się tylko poziom odbicia, czyli jasność. Jasność L wynosi od 70.3 do 73.2, przy tej samej recepturze i prawdopodobnie nieco innej ilości pigmentu zależnej od stopnia wymieszania farby. L tu i niżej to jasność OKLab na skali od 0 do 100, tej samej, na której liczone jest ΔE; tabela podaje CIELAB L*a*b*, natywny wynik przyrządu. Oznaczenia 500, 1000, 1200 i 1500 to gradacja wypełniacza i wydaje się jedynym wyróżnikiem tych środków, jeśli zakładamy, że dzielą ten sam pigment co zdają się te wyniki potwierdzać.

Poniższy wykres (rys. 3) umieszcza te same pięć próbek w OKLab - przestrzeni, w której Model Box liczy ΔE. Wszystkie trzy osie mają jedną skalę. Przeciągnij, żeby obrócić, przybliż, żeby rozdzielić górną czwórkę, dotknij kropki, żeby zobaczyć liczby.

Tamiya Surface Primer L służy na wykresach za punkt odniesienia. Jest środkiem od innego producenta i ma inną recepturę; jest ciemniejszy: L 66.7 wobec 70.3 do 73.2, a jego krzywa ma inny kształt: nad rodziną GSI między 520 a 580 nm i pod nią od 620 nm w górę, na 0.91 przy 700 nm wobec 0.92 do 0.96. Czy podkłady Tamiya dzielą jedną szarość między sobą, wymagałoby osobnego badania.

Co to oznacza dla twojego warsztatu?

• Pracując z podkładami Mr. Hobby wybieraj po gradacji i rozpuszczalniku. 500, 1000, 1200 i 1500 są na tyle blisko siebie, że można ich używać jako szpachli różnych ziarnistości na tym samym modelu. Największa różnica, Aqueous 1000 wobec Finishing 1500, to tutaj 2.9 w L i nic w a ani b, czyli ΔE 2.9. Późniejsza sesja odczytała te same słoiczki w dziesięciu przekładanych punktach na kartonik zamiast w jednym i daje dla tej pary 4.2 - powyżej domyślnej tolerancji 3. Czyli: blisko, ale nie to samo. Pod warstwą kryjącą nie będzie tego widać; jako kolor końcowy na modelu wybierz jedną gradację i jej się trzymaj. ΔE to ta sama liczba, którą Model Box pokazuje przy każdym dopasowaniu; więcej o podobieństwie kolorów.
• Aqueous i nitro wyglądają na jedną szarość, z zastrzeżeniem. Wszystkie cztery mają jeden kształt widma niezależnie od rozpuszczalnika, ale żadna gradacja nie została tu zbadana w obu bazach, więc ta sesja nie oddziela rozpuszczalnika od gradacji wypełniacza. Na poziomie odbicia nadal się różnią: 0.4 do 2.9 między dowolną parą.
• Internetowe wartości podkładów nie nadają się do użytku. Mech9 podaje Mr. Surfacer 1200 na L ≈ 92, paint-vault nie podaje nic (biała próbka), a na Finishing 1500 oba chybiają w przeciwne strony - Mech9 o 9.4 za jasno, paint-vault o 9.0 za ciemno, licząc wobec dziesięciopunktowej wartości z późniejszej sesji. W Model Box mamy właściwe wartości z odczytu.

Metoda

Wszystkie liczby w tym wpisie pochodzą z sesji pomiarowej 2026-09-10 (rys. 4 to zdjęcie z późniejszej sesji): trzy warstwy na białym kartoniku, ok. 20 godzin schnięcia, jeden punkt na kartonik, odczytany trzy razy bez przekładania głowicy, i uśredniony. Trzy odczyty bez ruchu mierzą przyrząd, a nie kartonik; późniejsza sesja pokazała, że przełożenie głowicy po tym samym kartoniku zmienia odczyt nawet o 1.7 ΔE, i odczytuje te same słoiczki w dziesięciu przekładanych punktach. Podane niżej wartości to więc pojedynczy punkt na każdym kartoniku, Dwa z tych produktów napylono ponownie na późniejszą sesję: Aqueous Surfacer 1000 przesuwa się między swoimi kartonikami o około 2, a Aqueous Surfacer 500 Spray o około 0.8. Do porównania kształtu widm podchodź z największą ostrożnością, a ograniczenie wpisu jest to samo, co niżej: jeden kartonik na produkt. Pełne widmo zachowane. Pomiar 2026-09-10, X-Rite ColorMunki Photo, 400 do 700 nm co 10 nm, zakres ze specyfikacji przyrządu; ArgyllCMS zapisuje do plików 380 do 730 nm, a skrajne pasma nie są używane. Jeden kartonik per produkt, więc rozrzut między malowaniami nie jest przedmiotem badania. Odchyłki błędu pomiaru opisują wyłącznie szum między odczytami. Wyjątkiem jest Mr. Surfacer 1200: natryśnięty dwa razy z tego samego słoiczka, za drugim razem z większą ilością rozcieńczalnika i lepszym rozprowadzaniem; pierwsza próbka, z nierówną, oszronioną warstwą, została poza tabelami, a oba odczyty różnią się o 0.3 - jedyne powtórzenie malowania w tej sesji (rys. 4).

Rys. 4. Próbki po malowaniu

Podsumowując: wygląda na to, że Mr. Hobby produkuje szare podkłady z tego samego pigmentu i sprzedaje je w czterech gradacjach. Dlaczego więc nie jest ten kolor zadeklarowany w katalogu GSI? Z punktu widzenia producenta, takie podejście jest dość wygodne - nie definiujemy żadnego standardu koloru poza ogólnikami jak: “White”, “Black”, “Mahogany” czy “Pink”. O szarym nawet nikt nie wspomina - “Mr. Surfacer 1200” nie ma nawet w nazwie słowa “szary”. Wyjątek stanowi jedynie SF-289 “Mr.Finishing Surfacer 1500 Gray”, ale równie dobrze mógł się tutaj po prostu pośpieszyć z materiałami do druku etykiet jakiś stażysta i tak już zostało. Brak informacji o tym, jakiego koloru się spodziewać po szarym podkładzie, znacząco obniża koszty kontroli jakości, bo producent nie ma do czego doskakiwać. Z pewnością profesjonalna, japońska firma posiada wewnętrzne standardy dla tego koloru z dopuszczalną odchyłką w widzialnym spektrum, ale nie jest to nic, co znalazło się w oficjalnych katalogach Mr. Hobby a więc nic do czego można by się odwoływać.